Bảo hiểm tín dụng xuất khẩu, “vệ sĩ” ế khách

Những câu chuyện về DN xuất khẩu thủy sản, nông sản không thu được công nợ, giá giảm nên khách hàng bội tín không mua hàng đang xuất hiện ngày càng nhiều trên thị trường. Vậy nhưng, sản phẩm bảo hiểm được coi là “vệ sĩ” cho DN lại đang ế khách.

Số phí BH tín dụng xuất nhập khẩu năm 2011 chỉ đạt 0,05% tổng kim ngạch là con số quá thấp

Vệ sĩ với “đồng lương” chết đói

Kinh tế khó khăn khiến nguy cơ tranh chấp thương mại đối với các DN tăng lên. Bảo hiểm tín dụng xuất khẩu (BHTDXK) được coi là “vệ sĩ” cho DN xuất khẩu. Tuy nhiên, không nhiều DN mặn mà với “vệ sĩ” đắc lực này.

Để ngăn ngừa và giảm thiểu rủi ro trong tín dụng xuất khẩu, góp phần bảo đảm an toàn tài chính và thúc đẩy xuất khẩu, từ cuối năm 2010, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành quyết định về việc thực hiện thí điểm BHTDXK. Theo đó, đến cuối năm 2013, phấn đấu đạt tối đa 3% kim ngạch xuất khẩu được BHTDXK. Tuy nhiên, sau gần 2 năm triển khai chương trình thí điểm, số hợp đồng bảo hiểm và doanh thu đem lại từ loại hình bảo hiểm này vẫn rất thấp.

Theo Bộ Công thương, trong năm 2011, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa của Việt Nam là trên 200 tỷ USD, trong đó xuất khẩu 96 tỷ USD, nhập khẩu trên 110 tỷ USD, nhưng bảo hiểm hàng hóa thu được chỉ đạt 1.100 tỷ đồng, tương đương 50 triệu USD. Số phí thu được chưa đến 0,05% so với tổng kim ngạch xuất nhập khẩu. Ông Phùng Đắc Lộc, Tổng thư ký Hiệp hội Bảo hiểm Việt Nam nhìn nhận, đây là một con số quá khiêm tốn.

Trong khi đó, phản ánh từ các DN bảo hiểm cho thấy, tình hình 6 tháng đầu năm 2012 cũng không khá hơn và có nhiều khả năng những tháng cuối năm, thị trường BHTDXK chưa có nhiều chuyển biến.

 … vì nhiều lý do

Theo các chuyên gia, BHTDXK không chỉ là giải pháp an toàn đối với DN, mà còn là công cụ xuất khẩu, gia tăng tính cạnh tranh. Tuy nhiên, đây là loại hình tự nguyện và còn khá mới mẻ với DN Việt Nam, nên việc tuyên truyền để nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của BHTDXK là rất cấp thiết.

Thực tế, thời gian qua, công tác tuyên truyền về sản phẩm BHTDXK đã được triển khai trên diện rộng. Nhiều DN xuất khẩu đã được tiếp cận đầy đủ thông tin và hiểu biết về sản phẩm. Tuy nhiên, từ việc hiểu tầm quan trọng của việc tự bảo vệ mình, đến việc bỏ tiền ra để có sự bảo vệ hay không lại là việc khác.

“Trong các buổi hội thảo về sản phẩm, DN xuất nhập khẩu đến tham dự tìm hiểu khá đông, nhưng số DN liên hệ lại với các nhà bảo hiểm để được tư vấn kỹ hơn thì rất ít”, đại diện một DN bảo hiểm có vốn đầu tư nước ngoài nói.

Có nhiều lý do khiến DN xuất khẩu không mặn mà với BHTDXK. Ông Tôn Lâm Tùng, Tổng giám đốc Tổng công ty Bảo hiểm BIDV (BIC) cho rằng, tài chính eo hẹp là nguyên nhân khiến các DN e dè tham gia BHTDXK. Trong điều kiện suy thoái kinh tế, nhiều DN gặp phải các khó khăn về tài chính để duy trì hoạt động kinh doanh. Ví dụ, khó khăn trong thanh toán chi phí hoạt động, trong đó có cả chi phí tham gia bảo hiểm ở những loại hình bảo hiểm truyền thống, nên việc DN tính toán để tham gia thêm một loại hình bảo hiểm mới cũng phải hết sức cân nhắc. Một số DN có tham gia thì cũng chỉ tham gia ở mức thấp nhất để giảm chi phí.

“Tuy nhiên, thiếu vốn không phải là khó khăn duy nhất khiến các DN không tham gia BHTDXK. Tôi cho rằng, đây là một sản phẩm còn quá mới mẻ đối với thị trường Việt Nam, vì thế sẽ có một độ trễ nhất định để phổ biến”, ông Tùng nói.

Một lý do khá tế nhị, nhưng cũng rất quan trọng khiến DN xuất nhập khẩu không muốn mua BHTDXK là DN phải cung cấp danh sách nhà nhập khẩu của nước ngoài để các nhà tái bảo hiểm thẩm định. Không có nhiều DN muốn làm việc này, vì đây được coi là bí mật kinh doanh và bí mật khách hàng.

Khó khăn đối với các DN bảo hiểm là việc triển khai sản phẩm BHTDXK đòi hỏi phải có một nhà tái bảo hiểm “chống lưng”. Trong khi đó, quy mô thị trường hiện nay còn nhỏ, nên ít nhà tái bảo hiểm tích cực tham gia hỗ trợ triển khai.

Một hiện tượng đáng chú ý, theo ông Phùng Đắc Lộc, là có không ít DN xuất nhập khẩu mua BHTDXK ở nước ngoài. Với những rủi ro cao, DN không mua được bảo hiểm ở nước ngoài mới mua BHTDXK ở Việt Nam.

“Các DN xuất khẩu nhập cần phải tìm hiểu kỹ khi mua bảo hiểm của DN đang  hoạt động ở nước ngoài. Nếu không tìm hiểu kỹ, thì khi tổn thất xảy ra, DN Việt Nam sẽ rất khó đòi bồi thường, vì quy định hồ sơ pháp lý có nhiều điểm khác nhau”, ông Lộc khuyến cáo.

Kỳ vọng

Là 1 trong 7 đơn vị được chọn thí điểm triển khai BHTDXK, Bảo Minh cho biết, đến thời điểm này, Công ty vẫn đang làm BHTDXK với các DN được chỉ định, chứ chưa triển khai trực tiếp với DN nào. Dự kiến, đến cuối tháng 8 này có thể sẽ có 1 - 2 hợp đồng mới tự triển khai.

Tuy không được chọn tham gia chương trình thí điểm BHTDXK, nhưng BIC xác định các sản phẩm bảo hiểm tài chính là mũi nhọn phát triển. Hiện BIC rất kỳ vọng vào sản phẩm BHTDXK và đang triển khai nghiên cứu phát triển.

Tổng giám đốc BIC cho biết, Công ty đã tiến hành đánh giá, phân loại các khách hàng để chọn lọc và tiếp cận những khách hàng tiềm năng. Bên cạnh đó, BIC tiếp tục mở rộng quan hệ với các đối tác môi giới và nhà tái bảo hiểm, nhằm đào tạo cán bộ, hoàn thiện các quy trình và thu xếp tái bảo hiểm. Dù không quá kỳ vọng vào thị trường BHTDXK những tháng cuối năm, nhưng ông Tùng cho rằng, với việc đẩy mạnh công tác tuyên truyền và với sự hỗ trợ lớn từ Nhà nước trong chương trình thí điểm về phí bảo hiểm, quản lý hành chính…, đặc biệt là khi nền kinh tế phục hồi, thì cơ hội đẩy mạnh dòng sản phẩm này chắc chắn sẽ rộng mở.   

Ngọc Lan - Báo ĐTCK